मायक्रोग्रीन्स म्हणजे काय आणि घरी कसे वाढवावे?

मायक्रोग्रीन्स म्हणजे खाण्यायोग्य भाज्या किंवा औषधी वनस्पतींची अगदी कोवळी रोपे. बी उगवल्यानंतर पहिली पाने विकसित झाल्यावर आणि बेबी लीफ अवस्थेपूर्वी त्यांची कापणी केली जाते.

स्प्राउट्स प्रामुख्याने मातीशिवाय ओलसर वातावरणात उगवतात आणि बी, मुळे व कोंबासह खाल्ले जातात. मायक्रोग्रीन्स माध्यमात किंवा जलपद्धतीने वाढवून मुळांच्या वरून कापली जातात.

बेबी लीव्हजची कापणी मायक्रोग्रीन्सपेक्षा उशिरा केली जाते आणि त्यांची पाने मोठी असतात. मायक्रोग्रीन्सची कापणी पहिली कोवळी पाने दिसल्यानंतर केली जाते.

प्रकार, तापमान आणि प्रकाशानुसार साधारण ७ ते २१ दिवस लागू शकतात. बियाण्याच्या पाकिटावरील कापणीची सूचना तपासा.

सुरुवातीला मूग, मटकी, मेथी किंवा मोहरीसारख्या सहज उगवणाऱ्या प्रकारांपासून सुरुवात करता येते. एका छोट्या ट्रेमध्ये आधी चाचणी घ्या.

अनेक मायक्रोग्रीन्स कच्च्या खाता येतात. खाण्यापूर्वी त्या स्वच्छ वाहत्या पाण्याखाली धुवा; साबण किंवा ब्लीच वापरू नका.

भिजवणे, फवारणी आणि धुण्यासाठी पिण्यायोग्य स्वच्छ पाणी वापरा. पाण्याच्या गुणवत्तेबाबत शंका असल्यास सुरक्षित पर्याय निवडा.

कापणीनंतर मायक्रोग्रीन्स पूर्ण कोरड्या करून स्वच्छ डब्यात फ्रिजमध्ये ठेवा आणि शक्य तितक्या लवकर वापरा. चिकटपणा, दुर्गंधी किंवा कुज दिसल्यास त्या खाऊ नका.

जास्त पाणी, कमी हवा किंवा अस्वच्छ ट्रेमुळे कुज अथवा बुरशी होऊ शकते. बुरशी, दुर्गंधी किंवा चिकटपणा दिसल्यास प्रभावित ट्रेमधील मायक्रोग्रीन्स खाऊ नका; ट्रे रिकामी करून नीट स्वच्छ करा.

मायक्रोग्रीन्स संतुलित जेवणात भाजीपाला म्हणून थोड्या प्रमाणात वापरता येतात. मात्र त्या मधुमेहाचा उपचार नाहीत आणि औषधे किंवा डॉक्टरांनी दिलेल्या आहारयोजनेची जागा घेऊ शकत नाहीत.

बहुतेक लोक विविध भाज्यांसोबत मर्यादित प्रमाणात मायक्रोग्रीन्स खाऊ शकतात. ॲलर्जी, विशेष आजार किंवा औषधोपचार असल्यास डॉक्टर किंवा आहारतज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.

स्वच्छ कोकोपीट किंवा खाद्यपिकांसाठी तयार केलेले निर्जंतुक वाढीचे माध्यम वापरा. दूषित होण्याचा धोका असलेली सामान्य बागेची माती टाळा.

स्वच्छ, उथळ आणि अन्नासाठी सुरक्षित ट्रे वापरा. पाणी निचरा होण्यासाठी छिद्रे असणे आणि प्रत्येक वापरानंतर ट्रे नीट स्वच्छ करणे महत्त्वाचे आहे.

स्वच्छ, धारदार कात्रीने वाढीच्या माध्यमाच्या थोडे वरून कापा. कापताना माती किंवा कोकोपीट पानांना लागू देऊ नका.

काही प्रकार पुन्हा थोडे वाढू शकतात; मात्र बहुतेक मायक्रोग्रीन्सची दुसरी कापणी कमी आणि अनियमित असते. सुरक्षित व चांगल्या उत्पादनासाठी नवीन ट्रे सुरू करणे सोपे ठरते.

कापणीसाठी एकच अनिवार्य वेळ नाही. पाने कोरडी असताना आणि स्वच्छ हात व साधने वापरून कापणी करणे अधिक महत्त्वाचे आहे.

अनेक प्रकार साधारण १५ ते २५ अंश सेल्सिअस तापमानात वाढतात; योग्य तापमान प्रकारानुसार बदलते. बियाण्यावरील सूचना पाळा आणि अतिउष्णता टाळा.

ताज्या मायक्रोग्रीन्सची चव आणि पोत चांगली राहते. गोठवल्यास किंवा वाळवल्यास पोत बदलू शकतो, म्हणून गरजेपुरतीच कापणी करणे योग्य.

मायक्रोग्रीन्स किंवा अंकुरांसाठी विकलेले, रासायनिक प्रक्रिया न केलेले आणि खाण्यायोग्य पिकाचे बियाणे वापरा. प्रक्रिया केलेले किंवा ओळख नसलेले बियाणे वापरू नका.

हो, छोट्या प्रमाणात व्यवसाय सुरू करता येतो. मात्र मागणी, उत्पादनखर्च, स्वच्छता, पॅकिंग, शीतसाखळी आणि लागू असलेले अन्नसुरक्षा नियम तपासून आधी मर्यादित ग्राहकांसोबत चाचणी घ्या.