मुख्य मजकुराकडे जा
Healthy Community Logo
Healthy Communityमराठी आरोग्य मंच
मुख्यपृष्ठआमच्याबद्दलमधुमेह माहितीपोषणव्यायाममिलेट्समायक्रोग्रीन्सआरोग्य लेखचर्चा मंचसंपर्क

आरोग्य समुदाय महाराष्ट्र

मराठी भाषेत विश्वसनीय आरोग्य माहिती, पोषण आणि समुदायात्मक साह्य.

द्रुत दुवे

  • आमच्याबद्दल
  • आरोग्य लेख
  • चर्चा मंच

कायदेशीर

  • गोपनीयता धोरण
  • अटी व शर्ती
  • कुकी धोरण
  • अस्वीकृती
  • संपर्क

सोशल मीडिया

अधिकृत सोशल मीडिया प्रोफाइल्स लवकरच उपलब्ध होतील.

  1. मुख्यपृष्ठ
  2. मधुमेह माहिती
  3. गुंतागुंत
मधुमेह गुंतागुंत

मधुमेहाची दीर्घकालीन गुंतागुंत

योग्य उपचार आणि नियमित तपासण्यांमुळे अनेक गुंतागुंतींचा धोका कमी किंवा त्यांची सुरुवात उशिरा होऊ शकते.

हृदय, डोळे, मूत्रपिंड, मज्जातंतू आणि पायांची काळजी डॉक्टरांकडून समजून घेणारा रुग्ण
नियमित तपासण्या आणि रक्तातील साखर, रक्तदाब व कोलेस्टेरॉलचे व्यवस्थापन गुंतागुंतींचा धोका कमी करण्यास मदत करते.

महत्त्वाचे

रक्तातील साखर दीर्घकाळ जास्त राहिल्यास रक्तवाहिन्या आणि मज्जातंतूंना नुकसान होऊ शकते. रक्तातील साखरेसोबत रक्तदाब, कोलेस्टेरॉल, धूम्रपान आणि इतर जोखीम घटकांचे व्यवस्थापनही महत्त्वाचे आहे.
1

डोळ्यांचा आजार (Diabetic Retinopathy)

लक्षणे:

धूसर दिसणे, डोळ्यासमोर काळे ठिपके किंवा तरंगणारे डाग दिसणे, रंग ओळखण्यात अडचण येणे किंवा दृष्टी कमी होणे.

धोका कमी करण्यासाठी:

रक्तातील साखर आणि रक्तदाब नियंत्रणात ठेवा, नियमित डोळ्यांची तपासणी करून घ्या आणि दृष्टीत कोणताही बदल जाणवल्यास त्वरित नेत्रतज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.

2

मूत्रपिंडाचा आजार (Diabetic Nephropathy)

लक्षणे:

पाय, घोटे किंवा चेहऱ्यावर सूज येणे, लघवीमध्ये प्रथिने जाणे, थकवा जाणवणे, रक्तदाब वाढणे.

धोका कमी करण्यासाठी:

रक्तातील साखर आणि रक्तदाब सांभाळा, डॉक्टरांनी दिलेली औषधे नियमित घ्या आणि मूत्रपिंडाच्या कार्यासाठी रक्त व लघवीच्या चाचण्या वेळेवर करा. पाणी व मीठाचे प्रमाण डॉक्टरांच्या सल्ल्याने ठरवा.

3

हृदयविकार (Cardiovascular Disease)

लक्षणे:

छातीत दुखणे, श्वास घेण्यास त्रास होणे, हृदयाचे ठोके अनियमित होणे, लवकर थकवा जाणवणे.

धोका कमी करण्यासाठी:

रक्तातील साखर, रक्तदाब आणि कोलेस्टेरॉल सांभाळा, नियमित हालचाल करा, संतुलित आहार घ्या, धूम्रपान टाळा आणि डॉक्टरांनी सांगितलेल्या तपासण्या करा.

4

स्ट्रोक (Stroke)

लक्षणे:

शरीराच्या एका बाजूला अचानक अशक्तपणा किंवा सुन्नपणा येणे, बोलण्यात अडचण येणे, चेहरा एका बाजूला वाकणे, अचानक दिसण्यात अडचण येणे.

धोका कमी करण्यासाठी:

रक्तातील साखर, रक्तदाब आणि कोलेस्टेरॉल सांभाळा, नियमित हालचाल करा, संतुलित आहार घ्या, धूम्रपान टाळा आणि डॉक्टरांनी सांगितलेल्या तपासण्या करा.

5

मज्जातंतूंचे नुकसान (Neuropathy)

लक्षणे:

हात किंवा पाय सुन्न होणे, मुंग्या येणे, जळजळ होणे किंवा वेदना जाणवणे.

धोका कमी करण्यासाठी:

रक्तातील साखर नियंत्रणात ठेवा, दररोज पायांची तपासणी करा आणि पायांची योग्य काळजी घ्या.

6

मधुमेहामुळे पायावरील जखमा (Diabetic Foot Ulcer)

लक्षणे:

पायावर जखम होणे, जखम लवकर न भरणे, सूज येणे, लालसरपणा किंवा संसर्ग होणे.

धोका कमी करण्यासाठी:

दररोज पायांची तपासणी करा, अनवाणी चालणे टाळा, आरामदायक पादत्राणे वापरा आणि जखम दिसल्यास त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

7

त्वचेचे संसर्ग

लक्षणे:

त्वचेवर खाज येणे, लालसरपणा, बुरशीचा संसर्ग, जखम उशिरा भरून येणे किंवा वारंवार त्वचेचे संसर्ग होणे.

धोका कमी करण्यासाठी:

त्वचा स्वच्छ व कोरडी ठेवा, दररोज अंघोळ करा आणि संसर्गाची लक्षणे दिसल्यास त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

8

दात व हिरड्यांच्या समस्या

लक्षणे:

हिरड्यांतून रक्त येणे, हिरड्यांना सूज येणे, तोंडाला दुर्गंधी येणे, दात सैल होणे किंवा गळणे.

धोका कमी करण्यासाठी:

दिवसातून दोनदा दात घासा, दातांमधील जागा स्वच्छ ठेवा, रक्तातील साखरेचे व्यवस्थापन करा आणि दंतवैद्याने सुचवलेल्या वेळेनुसार तपासणी करून घ्या.

9

मानसिक आरोग्य

लक्षणे:

सतत उदास वाटणे, चिंता वाटणे, तणाव जाणवणे, झोप न लागणे किंवा कोणत्याही कामात रस कमी होणे.

धोका कमी करण्यासाठी:

नियमित व्यायाम करा, योग व ध्यानाचा सराव करा, कुटुंबीय आणि मित्रांसोबत वेळ घालवा, पुरेशी झोप घ्या आणि गरज वाटल्यास मानसोपचार तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.

10

लैंगिक आरोग्याशी संबंधित समस्या

लक्षणे:

पुरुषांमध्ये ताठरता टिकवण्यात अडचण येणे, महिलांमध्ये योनीमार्गात कोरडेपणा किंवा लैंगिक संबंधांदरम्यान अस्वस्थता जाणवणे.

धोका कमी करण्यासाठी:

रक्तातील साखर नियंत्रणात ठेवा, नियमित व्यायाम करा, धूम्रपान व मद्यपान टाळा आणि समस्या असल्यास डॉक्टरांचा मोकळेपणाने सल्ला घ्या.

गुंतागुंतीपासून सुरक्षित राहण्यासाठी सामान्य सूचना

✓ रक्तातील साखरेचे व्यवस्थापन

डॉक्टरांनी ठरवलेल्या वैयक्तिक लक्ष्याच्या दिशेने सातत्याने काम करा.

✓ संतुलित आहार

भाज्या, योग्य प्रमाणातील धान्य, कडधान्ये व इतर प्रथिनांचे स्रोत आणि संपूर्ण फळे निवडा.

✓ नियमित व्यायाम

तुमच्या क्षमतेनुसार नियमित हालचाल करा; गुंतागुंत असल्यास योग्य व्यायाम डॉक्टरांकडून समजून घ्या.

✓ वजन व्यवस्थापन

जादा वजन असल्यास सुरक्षित आणि वास्तववादी उद्दिष्ट डॉक्टर किंवा आहारतज्ज्ञासोबत ठरवा.

✓ औषधे नियमित घेणे

औषधे आणि इन्सुलिन नेमक्या सूचनेप्रमाणे घ्या; स्वतःहून बदल करू नका.

✓ तणाव कमी करा

श्वसनाचा सराव, आवडते काम, पुरेशी झोप आणि गरज असल्यास तज्ज्ञांची मदत घ्या.

✓ नियमित तपासणी

तुमचा मधुमेहाचा प्रकार, औषधे आणि तब्येत यानुसार डॉक्टर भेटींचे वेळापत्रक ठरवा.

✓ जीवनशैली बदल

धूम्रपान टाळा. मद्य घेत असल्यास त्याचा औषधे आणि रक्तातील साखरेवर होणारा परिणाम डॉक्टरांकडून समजून घ्या.

नियमित तपासणी

डॉक्टरांनी सुचवलेल्या वेळेनुसार:

  • • HbA1c चाचणी
  • • रक्तातील साखरेच्या नोंदींचा आढावा
  • • लिपिड प्रोफाईल
  • • रक्तदाब तपासणी

प्रत्येक वर्षी:

  • • संपूर्ण आरोग्य तपासणी
  • • डोळ्यांची तपासणी (नेत्र वैद्यांद्वारे)
  • • मूत्रपिंडासाठी रक्त व लघवीच्या चाचण्या
  • • दंत तपासणी
  • • पायांची तपासणी

गुंतागुंत समजून घेतल्यानंतर

जोखीम कमी करणाऱ्या मूलभूत पानांकडे परत जा.

निदान

नियमित चाचण्यांनी समस्या लवकर सापडतात.

रक्तातील साखरेची तपासणी

घरी केलेल्या तपासणीची नोंद उपचारांचा परिणाम समजण्यास मदत करते.

पायांची काळजी

डायबिटीजच्या गुंतागुंतींपासून संरक्षणासाठी पायांची निगा.

तुमचे आरोग्य आमची प्राथमिकता

या मार्गदर्शनांचा वापर करून तुमचे आरोग्य सुधारा आणि एक निरोगी जीवन जगा.

आरोग्य मोजणीलेख वाचा

अस्वीकृती

या संकेतस्थळावरील माहिती ही केवळ शैक्षणिक आणि जनजागृतीसाठी आहे. ही माहिती डॉक्टरांच्या सल्ल्याचा किंवा उपचारांचा पर्याय नाही. कोणताही नवीन आहार, औषध किंवा उपचार सुरू करण्यापूर्वी आपल्या डॉक्टरांचा किंवा पात्र आरोग्यतज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.